Հայկական հին զրույցը պատմում է, որ շատ տարիներ առաջ, Արտաշես Մեծը, Հայաստանի թագավորը, որը երկրին փառք, բարգավաճում ու լիություն էր նվիրել, հիմա հայրենիքից հեռու մահանում էր՝ թախիծը և հայրենիքի կարոտը սրտում: Լացով ու հառաչանքով նա հրաժեշտ էր տալիս իր հայրենի հողին ու չէր կարող պատկերացնել, թե ինչ ապագա է նրան սպասում: Եվ մարդիկ, իմանալով նրա մահվան մասին, իրենց մազերն էին պոկում գլխներից ու դառը լացում էին մայրաքաղաքի պատերի տակ: Միայն Արտաշեսի զավակը՝ արքայազն Արտավազդը, ոչ մի կաթիլ արցունք չթափեց: Նա միայն քմծիծաղ տվեց ու դժգոհությամբ բացականչեց.

— Նա հեռանում է մեզնից ինձ էլ թողնում է փլատակներ, ինչպե՞ս կառավարեմ ես փլատակների վրա:

Մահացող արքան լսեց այդ խոսքերը ու օրհնանքի տեղը նրան անեծքներ ուղարկեց:

— Անիծում եմ, որ Արարատի մութ քարայրի պատերը փուլ գան քո գլխին որսի ժամանակ, անիծում եմ, որ այլևս արևի լույսը չտեսնես:
Թագավոր  դառնալուց հետո Արտավազդը վտարեց երկրի սահմաններից դուրս իր բոլոր եղբայրներին ու քույրերին և իրեն շրջապատեց դաժան ու անսիրտ մարդկանցով : Երկիրը վատ վիճակում հայտնվեց նոր արքայի անարդարություններից: Մի անգամ Արտավազդը պատրաստվեց որսի գնալ: Քարայրի վրայով կամուրջը անցնելուց հետո նրա ձին հանկարծ սայթաքեց, ընկավ անդունդը ու ձիավորի հետ միասին անհետացավ հավերժ: Անցան տարիներ ու հաջորդ թագավորը՝ Տիգրանը, իմացավ գիտուն մարդկանցից, որ չար Արտավազդը երկաթյա շղթաները ձեռքերին բանտարկված է լեռան խորը քարայրներից մեկում:
Արդեն երկու հազար  և ավելի տարի է, որ նա փորձում է ազատվել իր շղթաներից: Կատաղի շները կրծում են այդ շղթաները, որոնք օրեցօր թուլանում են: Բայց այն րոպեին, որ շղթաները պիտիարձակվեին, գալիս են դարբինները, շներին դուրս են քշում ու նորից են ամրացնում բարակած երկաթները Արտավազդի ձեռքերի վրա:

Ասում են, որ եթե հանկարծ Արտավազդը ազատվի իր շղթաներից ու դուրս գա իր բանտից, ամբողջ աշխարհում կտիրեն չարը ու անարդարույունը: Միայն դարբիններն են իրենց աշխատանքով՝ ամեն օր երկաթին խփելով պահում աշխարհը քանդվելուց ու չեն թողնում Արտավազդը ազատվի:

gОднажды вечером мама рассказала Маше и Мише сказку.

…Жила-была девочка Даша. Пошла она одна в лес, заблудилась и очень проголодалась. Вдруг видит: стоит избушка, а из её открытых окон очень вкусно пахнет. Девочка постучала в дверь и спрашивает:

-Кто здесь живёт? Можно войти?

-Входи! — ответила старушка, выглянувшая в окно. — Я здесь живу с моими внуками.
Девочка вошла и не успела сделать двух шагов, как упала, потому что поскользнулась на макаронах, которые валялись на полу. А когда встала, увидела мальчиков, сидевших за столом: один дул на горячий суп так сильно, что брызги летели во все стороны, другой устроил
настоящую охоту за котлетой и, громко стуча вилкой, старался поймать её. Наконец, он поймал котлету и стал обкусывать её, измазал нос и щёки и вытер их рукавом.
-«Фу, как противно! — подумала Даша. — Лучше сяду с девочкой, которая пьёт компот». И тут же вскрикнула, потому что девочка стала выплёвывать вишнёвые косточки так далеко, что попала ей прямо в лоб…

-Как вам не стыдно так некрасиво есть! — в слезах крикнула Даша. Все стали что-то отвечать ей, но понять ничего было нельзя, потому что они говорили с набитыми ртами

-Извините, — вздохнула Даша, — но за столом с вами сидеть очень неприятно. Уж лучше я останусь голодной. И ушла.

---

-Плохой конец у сказки! — сказал Миша. — Надо было не уходить, а научить их, как вести себя за столом.

-Правильно! — улыбнулась мама. — Вот ты бы, например, что им сказал?

-На горячий суп дуть нельзя, а надо помешать ложкой, чтобы скорее остыл. И локти на стол класть тоже нельзя!

-А от котлеты надо отламывать кусочки вилкой, — добавила Маша. — И косточки от компота класть на блюдечко.

-Молодцы! — похвалила детей мама.

Словарь

поскользнуться — սայթակել

локоть — արմունկ

брызги — ցայտեր

противно — տհաճ

1.Вопросы

1. Что вы можете сказать о мальчиках?
   
   Они вели себя очень плохо .

2. Подумайте, что ещё эти дети делали неправильно?
   
   У-у! — сказал промокший лисёнок, увидев в окошке слонёнка. — Ушастый какой! Да с такими ушами он вполне может быть зонтиком!
   
3. Почему Миша сказал, что у сказки плохой конец?
   
   Потому что им не сказали, как себя вести.
   
4. Придумайте свою концовку для сказки.
   
   Мальчики бы сказали как нужно вежливым быть.
   
5. Охарактеризуйте внуков старушки.
   
   Они были не вежливыми, не культурными и так далее…
   
6. Какие правила нужно знать, чтобы правильно вести себя за столом?
   
   слонёнок должен был изначально подумать что он может быть пожарным потому что у него большой нос и он может набрать сюда воды.

2.Составьте и запишите маленькие предложения со словосочетаниями.
дети (какие?); компот (какой?)
брат (какой?); котлета (какая?)
сестра (какая?); варенье (какое?)
хорошие дети, вкусный компот
хороший брат , маленький котлета
заботливый сестра, сладкийւ варенье

3. Поставьте ударение и разделите слова на слоги.

Карандаш, гараж, шалаш, груша, морж, ёрш, этаж, человек, машина, бочка, дерево, щенок, точка, трактор, корова, корона, собака, стакан, тарелка, чашка, медведь.

Ка’-ран-даш, га’-раж, ша’-лаш, гру’-ша, мо’рж, ё’рш, э’-таж, че’-ло-век, ма’-ши-на, бо’ч-ка, де’-ре-во, ще’-нок, то’ч-ка, тра’к-тор, ко’-ро-ва, ко’-ро-на, со’-бак-а, ста’-кан, та’-рел-ка, ча’ш-ка, ме’д-ведь.

Մենք արդեն գիտենք, որ, միացնելով երկու պարզ բառ, կարող ենք ստանալ բարդ բառ․ օրինակ՝ հաց+ տուն= հացատուն, գիրք+պահարան=գրապահարան։
Առաջադրանք

Իրար միացրո՛ւ ձախ և աջ սյունակների համաատասխան պարզ բառերը և ստացի՛ր բարդ բառեր։

թանկ	պետ	թանկարժեք
նավ	ուղի	ծառուղի
ծառ	արժեք	նավապետ
Արև	ծաղիկ	Արևածաղիկ
դեղ	ձի	դեղատուն
գետ	տուն	գետաձի

Մտքով իրար կապված պարզ նախադասություններն էլ կարող են  միավորվել մեկ նախադասության մեջ, որը կոչվում է բարդ նախադասություն։

Օրինակ՝

Շունը փորձեց բռնել կատվին։ Կատուն բարձրացավ ձառը։

Շունը փորձեց բռնել կատվին, իսկ կատուն բարձրացավ ձառը։

Սկսեց անձրև տեղալ։ Բոլորը բացեցին անձրևանոցները։

Սկսեց անձրև տեղալ և բոլորը բացեցին անձրևանոցները։

Մեկից ավելի միտք արտահայտող նախադասությունը կոչվում է բարդ նախադասություն։

Երկու պարզ նախադասությունները կարող են իրար կապվել և, ու, իսկ, սակայն, բայց, որ, երբ, թե, եթե, որպեսզի, որովհետև և այլ կապակցող բառերի՝ շաղկապների միջոցով։

Առաջադրանքներ

Կետերի փոխարեն գրի՛ր անհրաժեշտ կապակցող բառը և ստացի՛ր բարդ նախադասություն։

Ես ամենևին էլ չեմ ուզում, երբ իմ գիրքը կարդան միայն զվարճության համար։

Իմ սիրտը ցավից ճմլվում է, և ես հիշում եմ իմ փոքրիկ բարեկամին։ Ես նրա մասին ուզում եմ պատմել, որ չմոռանամ նրան։ Շատ տխուր բան է, երբ բարեկամներին մոռանում են։ Բոլորը չէ, որ բարեկամ ունեն։ Եվ ես վախենում եմ, որ կդառնամ մեծահասակների մնան, որովհետև նրանք թվերից բացի ոչնչով չեն հետաքրքրվում։

Աջ և ձախ սյունակներից գտի՛ր իրար հետ մտքով կապվող նախադասությունների զույգեր։ Իսկ, երբ, սակայն, և, թե կապակցող բառերով միավորի՛ր դրանք և ստացի՛ր բարդ նախադասություններ։

Ապրիլը գարնան ամիս է։	Մայր արջը որս էր անում։	իսկ
Տղան շատ ուրախացավ։	Բոլորըշտապեցին իրենց այգիները խնամելու։	երբ
Բացվեց գարնան առավոտը։	Հուլիսը ամռան ամիս է։	և
Մարդիկ անհամբեր սպասում էին։	Ե՞րբ է գալու դահլիճ մտնելու իրենց հերթը։	թե
Քոթոթները խաղում էին բացատում։	Նա տեսավ դեպի իրեն եկող ընկերոջը։	սակայն

Վախթանգ Անանյան

Ասում են՝ ժամանակով Երևան քաղաքում մի նշանավոր որսորդ-բժիշկ է եղել: Նա ագռավի բնից աղվամազով ծածկված մի ձագ է հանել, բերել տուն:

Ժամանակ է անցել, ագռավը մեծացել է, գորշ փետուրները դարձել են թուխ, և նա թռչնային բնազդով կապվել է տիրոջ հետ:

Ասում են՝ նա բժշկի հետ սեղան էր նստում, իր համար պատրաստված աթոռակին, կտցում էր իր բաժին կերակուրը, «ղա՜-ղա՜» կանչելով՝ շնորհակալություն էր հայտնում տիրոջն ու գնում՝ քաղաքային այգու ծառերի վրա աղմկելու և զվարճանալու իր ցեղակիցների հետ: Երեկոյան տուն էր վերադառնում, իր կոշտ ձայնով բարի գիշեր մաղթում բժշկին և գնում՝ թառելու:

Բժիշկն ագռավին հաճախ էր որսի տանում: Խելացի թռչունը երկնքից իր սուր հայացքով խուզարկում էր լեռան ծերպերը, գտնում էր որսը և գալիս տիրոջ ուսին թառում՝ կտուցը որսի ուղղությամբ մեկնած: Գնում էր որսորդն ագռավի կտուցի ուղղությամբ դա նրա լավագույն կողմնացույցն էր:

Իսկ թանձր մառախուղին՝ անտառում մոլորված ժամանակ, հավատարիմ ագռավը ցույց էր տալիս նրան ճանապարհը:

Բժիշկը դուրս էր գալիս քաղաքի գլխավոր փողոցը, և ընկերները նախանձում էին նրան:

-Դե՞, բժի՛շկ, ի՞նչ կլինի՝ կանչես քո ագռավին:

Բժիշկը, շրջապատված հետաքրքիր բազմությամբ, մոտենում էր քաղաքային այգուն, ուր ծառերի վրա աղմկում էին ագռավները, և կանչում հեռվից.

-Թուխի՜կ, Թուխի՜կ…

-Ղա՜-ղա՜… լսվում էր պատասխանը՝ ծառին իջած երամի միջից:

Հասարակությունը զարմանում էր ագռավային այդ պատասխանի վրա:

-Թուխի՛կ, քե՛զ եմ սպասում,- ձայն էր տալիս բժիշկը:

-Ղա՜-ղա՜… այսինքն՝ գալի՜ս եմ, գալիս,- լսվում էր պատասխանը, և երամից բաժանվում էր Թուխիկը, պտույտներ էր գործում ու նստում իր տիրոջ ուսին:

Մի անգամ էլ, երբ բժիշկը նստած էր այգու ճաշարանում, ընկերներից մեկը հարցրեց.

-Վաղուց ես նստած, ինչու՞ ճաշ չես պատվիրում:

-Ընկերոջս եմ սպասում…

Կարծեցին, իրոք, մարդու է սպասում:

Ապա նա տեղից վեր կացավ, բացեց ճաշարանի պատուհանն ու նայեց երկինք: Քիչ անց ագռավների մի մեծ երամ էր անցնում:

Թուխի՛կ, ինձ քաղցած սպանեցիր, անպիտա՛ն, ախր քե՜զ եմ սպասում,- սրտնեղած ձայն տվեց նա:
Ղա՜-ղա՜… լսվեց երկնքից, և երամից մի ագռավ բաժանվելով՝ պատուհանից ներս ընկավ, թառեց սեղանին: Ու այն ժամանակ միայն տերը ճաշ պատվիրեց:

Այնուհետև բժիշկը ամեն անգամ գնում էր այգու ճաշարանը և սպասում էր իր Թուխիկին:

Քաղաքում ասելիք էր դարձել Թուխիկը:

Այդպես սիրով ապրեցին իրար հետ որսորդ-բժիշկ ու իր փետրավոր ընկերը:

Բայց որովհետև ագռավը հաճախ մարդուց շատ է ապրում, ուստի տերը զառամեց ու մեռավ, իսկ ագռավը, նրա դագաղի վրա տխուր ու գլխիկոր նստած, մարդկանց ուսերի վրա տերվեց մինչև գերեզմանատուն:

Դագաղն իջեցրին փոսը, բայց ագռավը թռչելու փորձ չարեց:

-Թուխի՛կ, դու՛րս եկ,- լացի միջից ձայնեց բժշկի այրին:

Չլսվեց պատասխան «ղա-ղա»-ն. կարծես թռչունը վշտից ուշքը կորցրել էր:

Նրան գերեզմանից հանեցին և բժշկի աճյունը հողով ծածկեցին:

Բարակ անձրև էր տեղում: Ժողովուրդը ցրվեց, բայց Թուխիկը մնաց թարմ հողաթմբին՝ վշտահար ու մոլոր կանգնած:

Հին ու քարսիրտ աշխարհում մարդիկ տեսան այդ դեպքը, ականատես եղան այս թռչունի արարքին, և ծերերը քրթմնջացին.

-Երանի չէ՞ր, որ բոլոր արարածներն էլ այս թռչունի չափ իրար հավատարիմ մնային…

Եվ երբ գերեզմանին պատվանդան կառուցեցին և վրան դրին անվանի բժշկի կիսանդրին, քանդակագործը չմոռացավ նրա հավատարիմ Թուխիկին քանդակել՝ տիրոջ ուսին թառած:

Ասում են՝ մինչև այժմ էլ մի ծեր ագռավ տխուր-տրտում թառում է բժշկի կիսանդրու ուսին: Թուխիկն է. դար է անցել, բայց չի մոռանում իր տիրոջը…

Իսկ նրա դիմաց՝ քաղաքային այգու հնամենի ծառերի տեղը, կանգնած ջահել բարդիների վրա, ուրախ աղմկում են ծեր Թուխիկի երիտասարդ սերունդները…

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Դու՛րս գրիր քեզ անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:
   
   գորշ – մոխրագույն
   թուխ – մուգ գորշագույն
   ծերպ – փոքրիկ անցք
   թանձր – խիտ
   զառամեց – ծերանալ
   այրի – Ամուսինը մեռած կին
   քրթմնջալ – շշնջալ
   
2. Բացատրի՛ր հետևյալ նախադասությունը՝ Քաղաքում ասելիք էր դարձել Թուխիկը:
   
   Բոլորը խոսում էին Թուխիկի մասին։
   
3. Ո՞ր հատվածում է ավելի լավ երևում ագռավի հավատարմությունը:
   
   Ասում են՝ մինչև այժմ էլ մի ծեր ագռավ տխուր-տրտում թառում է բժշկի կիսանդրու ուսին: Թուխիկն է. դար է անցել, բայց չի մոռանում իր տիրոջը…
   
4. Նկարագրի՛ր Թուխիկին:
   
   հոգատար, բարի, հավատարիմ, խելացի, սրատես։
   
5. Դո՛ւրս գրիր պատմվածքի ամենահուզիչ հատվածը:
   
   Ասում են՝ մինչև այժմ էլ մի ծեր ագռավ տխուր-տրտում թառում է բժշկի կիսանդրու ուսին: Թուխիկն է. դար է անցել, բայց չի մոռանում իր տիրոջը…

Ասում են, ժամանակով Երևան քաղաքում մի նշանավոր որսորդ բժիշկ է եղել։ Ագռավի բնից աղվամազով ծածկված մի ձագ է հանել նա ու բերել տուն։

Ժամանակ է անցել, ագռավը մեծացել է, գորշ փետուրները դարձել են թուխ, և իր թռչնային բնազդով կապվել է իր տիրոջ հետ։

Ասում են , բժշկի հետ սեղան էր նստում այդ ագռավը, աթոռակից կտցում էր իր բաժին կերակուրը, «ղա՜-ղա՜» կանչելով շնորհակալություն հայտնում տիրոջն ու գնում քաղաքային այգու ծառերի վրա զվարճանալու իր ցեղակիցների հետ։ Երեկոյան դեմ տուն էր վերադառնում, իր կոշտ ձայնով բարի գիշեր մաղթում բժշկին և գնում թառելու։

Բժիշկն ագռավին հաճախ էր որսի տանում։ Խելացի թռչունը երկնքից իր սուր հայացքով խուզարկում էր լեռան ծերպերը, գտնում էր որսը և գալիս տիրոջ ուսին թառում՝ կտուցը որսի ուղղությամբ մեկնած։ Գնում էր որսորդն ագռավի կտուցի ուղղությամբ և այդ նրա լավագույն կողմնացույցն էր։

Իսկ թանձր մառախուղին, հանդում մոլորված ժամանակ, հավատարիմ ագռավը ցույց էր տալիս նրան ճանապարհը։

Բժիշկը, շրջապատված հետաքրքիր բազմությամբ, մոտենում էր քաղաքային այգուն և կանչում էր հեռվից․

-Թուխի˜կ, Թուխի˜կ․․․

— Ղա˜, ղա˜․․․- լսվում էր պատասխանը՝ ծառին իջած երամի միջից։

Մի անգամ էլ, երբ բժիշկը նստած էր այգու ճաշարանում, ընկերներից մեկը հարցրեց,

— Վաղուց ես նստած, ինչու՞ ճաշ չես պատվիրում։

— Ընկերոջս եմ սպասում․․․

Ապա վեր կացավ, բացեց ճաշարանի պատուհանը։

— Թու՛խիկ, ինձ քաղցած սպանեցիր, անպիտա՛ն, ախր քե՛զ եմ սպասում,- սրտնեղած ձայն տվեց նա։

-Ղա˜, ղա˜ ․․․- լսվեց երկնքից, և երամից մի ագռավ բաժանվելով՝ պատուհանից ներս ընկավ, թառեց սեղանին։ Ու այն ժամանակ միայն տերը ճաշ պատվիրեց։

Առաջադրանքներ

1. Տեքստից դո՛ւրս գրիր կոչական պարունակող նախադասությունը։
   
   — Թու՛խիկ, ինձ քաղցած սպանեցիր, անպիտա՛ն, ախր քե՛զ եմ սպասում,- սրտնեղած ձայն տվեց նա։
2. Տեքստից առանձնացրո՛ւ երկուական պատմողական և բացականչական նախադասություն։
   
   Ասում են, ժամանակով Երևան քաղաքում մի նշանավոր որսորդ բժիշկ է եղել։ Ագռավի բնից աղվամազով ծածկված մի ձագ է հանել նա ու բերել տուն։
   
   Ղա˜, ղա˜․․․– լսվում էր պատասխանը՝ ծառին իջած երամի միջից։
   Ղա˜, ղա˜ ․․․– լսվեց երկնքից, և երամից մի ագռավ բաժանվելով՝ պատուհանից ներս ընկավ, թառեց սեղանին։ Ու այն ժամանակ միայն տերը ճաշ պատվիրեց։

•  Դո՛ւրս գրիր Թուխիկին բնորոշող հատվածները։
  
  Քաղաքավարի, հավատարիմ, ընկերասեր, բարի, հոգատար։
• Տեքստում ներկված բառերը դո՛ւրս գրիր և նշի՛ր, թե ի՞նչ տեսակի են ըստ կազմության
  
  նշանավոր –ածանցավոր
  որսորդ – ածանցավոր
  ձագ – պարզ
  ագառավ  – պարզ
  թռչնային – ածանցավոր
  սեղան – պարզ
  աթոռակ – ածանցավոր
  շնորհակալություն – բարդ
  քաքղաքային  – ածանցավոր
  կոշտ  – պարզ
  բարի – պարզ
  սուր – պարզ
  լավագույն – բարդ
  թանձր – պարզ
  հավատարիմ – պարզ
  բժիշկ – պարզ
  ճաշարան – ածանցավոր
  անպիտան – ածանցավոր
  սրտնեղած – բարդ
  երամ – պարզ
  ճաշ – պարզ
• Տեքստից դո՛ւրս գրիր մի քանի բառակապակցություն և դրանցով նախադասություններ կազմի՛ր։
  
  
  
  նշանավոր  որսորդ
  
  Նշանավոր  որսորդը դիպուկ կրակում է։
  
  լավագույն կողմնացույցն
  
  Լավագույն կողմնացույցը ցույց է տալիս ճանապարհը։
  
  թանձր մառախուղին
  
  Աշնանը անտառում թանձր մառախուղ էր։

Հայկի սերունդներից Արտաշեսն էր թագավորում Հայաստանում: Զորավոր էր նա իր նախնիների պես, և Վահագն աստվածն էր վիշապաքաղ  հովանավորում նրան: Այդ ժամանակ էլ Հայաստանի վրա հարձակվեցին հարևան Ալանաց երկրի զորքերը, ովքեր գրավել էին Վրաստանի մեծ մասը/Վրաց աշխարհ/ ու շարժվում էին դեպի հարավ:

Թշնամու դեմն առնելու համար Արտաշեսը հավաքում է իր զորքերը և ելնում պատերազմի։ Ալանները հայոց զորքերի ճնշումից փոքր-ինչ հետ են նահանջում, անցնում Կուր գետը և բանակ դնում գետի հյուսիսային ափին։ Արտաշեսն էլ հետապնդելով նրանց, իր զորքով գալիս, բանակ է դնում Կուրի հարավային ափին։ Հայոց և ալանների զորքերի կռվի  ժամանակ ալանների արքայազնը գերի է ընկնում Արտաշեսի ձեռքը։ Ալանների թագավորը ստիպված հաշտություն է խնդրում։ Նա պատգամավորներ է ուղարկում Արտաշեսի մոտ, խոստանալով այն ամենը, ինչ Արտաշեսը կամենա,խոստանում է որ դրանից հետո ալանները այլևս չեն հարձակվի Հայոց աշխարհի վրա։ Արտաշեսը հրաժարվում է պատանի արքայազնին վերադարձնել։ Երբ այդ մասին իմանում է արքայազնի քույրը, ալանների չքնաղ արքայադուստր Սաթենիկը, որ գտնվում էր հոր մոտ, նրա բանակում, գալիս կանգնում է Կուր գետի ափին գտնվող մի մեծ բլրի վրա և թարգմանիչների միջոցով ձայն է տալիս Արտաշեսին, որ բաց թողնի իր եղբորը, որպեսզի հավերժական թշնամանք չլինի այս ազգերի միջև ու արյուն չթափվի:

Արտաշեսը լսելով այս իմաստուն խոսքերը, գնում է գետափ և տեսնելով չքնաղ արքայադստերը, սիրահարվում է և ցանկություն է ունենում ամուսնանալ նրա հետ: Իր դայակին ասում է, որ շատ լավ կլինի եթե ամուսնանա Սաթենիկի , համ էլ երկու երկրները կբարիշեն:

Մարդիկ են ուղարկում Ալլաների թագավորի մոտ, որ կնության առնեն աղջկան, բայց թագավորը մերժում է, ասելով, որ Արտաշեսը չունի այն բյուրավոր գանձերը, որ իր աղջկա դիմաց կարողանա տալ: Այդ ժամանակ էլ Արտաշեսը իր ձին հեծում է ու պարանը գցելով Սաթնիկի մեջքից, փախցնում է նրան ու բերում Հայող աշխարհ:

 Մեծ ու շքեղ հարսանիք հրավիրում, հետը ամուսնանում։ Հարսանիքի ժամանակ, ըստ արքայական սովորության, երբ Արտաշեսն իբրև փեսացու մտնում է դահլիճը՝ գլխին ոսկե դրամներ են շաղ տալիս, իսկ երբ Սաթենիկն է մտնում՝ մարգարիտներ են գլխին թափում։

Բոլոր հայոց և ալանաց քաջերն էին հավաքված այնտեղ մենամարտում երգով ու պարով: Ալանաց թագավորն ու պատանի թագաժառանգը ժպտում էին երջանիկ:
Սաթենիկից ծնվում է Արտավազդը և ուրիշ զավակներ:

Лето

Лето – это самое жаркое и солнечное время года. Ярко светит солнышко, на улице очень тепло. Летние месяцы: июнь, июль, август. Дети катаются на велосипедах, играют во дворе. Летом люди много времени проводят на солнце. Отдыхают на море.

Первый месяц лета – июнь. В этом месяце самые длинные дни, и короткие ночи. 21 июня наступает день летнего солнцестояния. Вода теплая и дети купаются и плескаются в воде. В июне птицы уже не так много поют, они кормят своих птенцов. Но поют насекомые: кузнечики, сверчки. Ночью можно увидеть светлячков. Они светятся в темноте.

Затем идет следующий месяц – июль. Это самый жаркий месяц. Днем солнце очень сильно греет. Душно и тихо вокруг. В июле по вечерам бывают грозы. Выбираются маленькие птенцы и учатся летать. В июле есть свои приметы. Например, если утром душно, значит вечером пойдет дождь.

Последний месяц лета – август. Этот месяц уже не такой жаркий, дни незаметно становятся короче, а ночи удлиняются. Самый спокойный и тихий месяц. В августе поспевают фрукты. Люди начинают собирать урожай. Вырастают грибы. Говорят, если муравьи строят большой муравейник, значит зима будет долгая и холодная. А если луна красноватая – это к сильному ветру. Такие приметы в августе.

Осень

Осенние месяцы: сентябрь, октябрь, ноябрь. Осенью желтеют листья. Это время дождей. Первый месяц осени – это сентябрь. В этом месяце дни становятся еще короче, а воздух прохладнее. Иногда моросит осенний дождь и на землю опускается туман. 23 сентября день и ночь становятся одинаковой длины. И этот день называется днем осеннего равноденствия. На полях собирают урожай. В сентябре желтеет листва деревьев, а кое-где начинается листопад. В это время некоторые животные начинают готовится к зимней спячке, а птицы к отлету в теплые страны. Народная примета гласит, чем теплее и суше сентябрь, тем позднее придет зима.

Второй месяц осени – это октябрь. В октябре погода может меняться несколько раз за день. То светит яркое солнышко, то задует сильный ветер, пойдет дождь. В этот месяц с деревьев почти полностью опадает листва. В октябре улетают почти все перелетные птицы. Многие лесные звери заканчивают приготовления к зиме. Вот такой месяц октябрь.

Последний месяц осени – ноябрь. В этом месяце небо серое и холодное. Оно часто покрыто тяжелыми тучами, сквозь которые редко проглядывает солнце. Лужи покрываются льдом. Иногда, в ноябре,  даже может выпасть снег. С деревьев облетели последние листочки. Звери спят в своих норках. Если ворона прячет нос под крыло, значит к холоду. Если синица начинает с утра пищать, ожидай ночью мороза. Это приметы ноября.

1. Прочитайте о лете и об осени.
   
   много красивых листев, золотых, красных, жёлтых. Бывает тёплой бывает холодной.
   
2. Составьте кроссворд, ребус, сочините загадки о лете и об осени.