Ես շատ եմ սիրում կարդալ հետաքրքիր գրքեր։ Իմ կարդացած վերջին գիրքը Թոմ գեյսի Սքանչելի աշխարհը է։Այն շատ հետաքրքր էր և խորհուրդ կտամ, որ իմ ընկերները կարդան։ Հիմա կարդում եմ Մայքլ Բոնդի Փադինքթոն արջուկը այն ավարտելուց հետո կկարդամ իմ դասընկերոջ նվիրած գիրքը, որի անունը Կարմիր մոլորակ է։ Ցանկանում եմ կարդալ ևս երկու գիրք որոնց աննունները Ռոալդ Դալի ՉԱՐԼԻՆ և Ապակե Մեծ Վերելակը և Ռոբերտ Լուիս Սթիվենսոնի Գանձերի կղզին է։

Հիմի ես ո՞ւր գնամ, ի՞նչ անեմ, ո՞նց ապրեմ

Բարի օր, ախպերացու, էդ ի՞նչ ես մոլորել, ի՞նչ ես միտք անում,- հարցնում է Հրեշը։
Համաձայն ե՞ս

Լինում է, չի լինում՝ մի աղքատ մարդ։
էս աղքատ մարդը գնում է դառնում մի ձկնորսի շալակատար։
Օրական մի քանի ձուկն է աշխատում, տուն բերում, նրանով ապրում են ինքն ու կնիկը։

Էնպես եմ ուզո՜ւմ, էնպես եմ ուզո՜ւմ։
Եկե՜լ եմ,- դռան ետևից ձայն է տալի Հրեշը։
Ես էլ եմ եկե՜լ,- պատասխանում Է ներսից հյուրը։

գնա՛ կորի՛, էլ իմ աչքին չերևա՛ս, էլ իմ շալակատարը չես էս օրից, գնա՛, սովից մեռի՛։
Գնա՛, ապրի՛ ու խա՛ղ արա նրանց հետ։
Գնա՛, սիրուն ձկնիկ, թող լաց չլինի քու ծնողը։

Было ли, не было – жила старуха. Подоила она свою козу, поставила кувшин на землю, а сама пошла за щепками и хворостом, чтобы огонь разжечь, молоко вскипятить.

Приходит лиса, суёт нос в кувшин и начинает лакать молоко.

Старуха набросилась на неё, хвать мотыгой – и отрубила ей хвост.

Бесхвостая лиса отбежала, взобралась на камень и стала упрашивать:

– Бабушка, бабушка, отдай мне хвост! Прилажу я его и побегу своих подруг догонять. Не хочу, чтобы говорили: “Где ты пропадала, бесхвостая лиса?” Старуха ей в ответ:

– А ты ступай принеси мне молока.

Лиса идёт к корове:

– Коровушка, коровушка, дай мне молока! Отнесу молоко старухе – старуха отдаст мне хвост. Прилажу я его и побегу своих подруг догонять. Не хочу, чтобы говорили: “Где ты пропадала, бесхвостая лиса?” Корова ей в ответ:

– А ты ступай принеси мне травки.

Лиса идёт к полю:

– Полюшко, полюшко, дай мне травы: отнесу траву корове – корова даст мне молока, отнесу молоко старухе – старуха отдаст мне хвост. Прилажу я его и побегу своих подруг догонять. Не хочу, чтобы говорили: “Где ты пропадала, бесхвостая лиса?” Поле ей в ответ:

– А ты поди принеси мне воды.

Лиса идёт к роднику:

– Родничок, родничок, дай мне воды! Отнесу воду полю – поле даст мне травы, отнесу траву корове – корова даст молока, отнесу молоко старухе – старуха отдаст мне хвост. Прилажу я его и побегу своих подруг догонять. Не хочу, чтобы говорили: “Где ты пропадала, бесхвостая лиса?” Родник ей в ответ:

– А ты ступай принеси мне кувшин.

Лиса идёт к девушке:

– Девушка, девушка, дай мне свой кувшин! Отнесу я кувшин роднику – родник даст мне воды, отнесу воду полю – поле даст мне травы, отнесу траву корове – корова даст мне молока, отнесу молоко старухе – старуха отдаст мне хвост. Прилажу я его и побегу своих подруг догонять. Не хочу, чтобы говорили: “Где ты пропадала, бесхвостая лиса?” Девушка ей в ответ:

– А ты ступай принеси мне бусы.

Лиса идёт к разносчику:

– Разносчик, разносчик, дай мне бусы! Отнесу бусы девушке – девушка даст мне кувшин, отнесу кувшин роднику – родник даст мне воды, отнесу воду полю – поле даст мне травы, отнесу траву корове – корова даст мне молока, отнесу молоко старухе – старуха отдаст мне хвост. Прилажу я его и побегу своих подруг догонять. Не хочу, чтобы говорили: “Где ты пропадала, бесхвостая лиса?” Разносчик ей в ответ:

– А ты ступай принеси мне яичко.

Лиса идёт к курице:

– Курочка, курочка, дай мне яичко! Отнесу яичко разносчику – разносчик даст мне бусы, отнесу бусы девушке – девушка даст мне кувшин, отнесу кувшин роднику – родник даст мне воды, отнесу воду полю – поле даст мне травы, отнесу траву корове – корова даст мне молока, отнесу молоко старухе – старуха отдаст мне хвост. Прилажу я его и побегу своих подруг догонять. Не хочу, чтобы говорили: “Где ты пропадала, бесхвостая лиса?” Курица ей в ответ:

– А ты ступай принеси мне зёрнышек.

Лиса идёт к молотильщику:

– Молотильщик, молотильщик, дай мне зёрнышек! Отнесу зёрнышки курице – курица даст мне яичко, отнесу яичко разносчику – разносчик даст мне бусы, отнесу бусы девушке – девушка даст мне кувшин, отнесу кувшин роднику – родник даст воды, отнесу воду полю – поле даст мне травы, отнесу траву корове – корова даст мне молока, отнесу молоко старухе – старуха отдаст мне хвост. Прилажу я его и побегу своих подруг догонять. Не хочу, чтобы говорили: “Где ты пропадала, бесхвостая лиса?” Молотильщик сжалился над лисой, дал ей горсточку зёрнышек.

Лиса отнесла зёрнышки курице – курица дала яичко, отнесла яичко разносчику – разносчик дал бусы, отнесла бусы девушке – девушка дала кувшин, отнесла кувшин роднику – родник дал воды, отнесла воду полю – поле дало травы, отнесла траву корове – корова дала молока, отнесла молоко старухе – старуха отдала ей хвост. Приладила лиса хвост и побежала, своих подруг догнала.

1. Вопросы

1.Что сделала лиса?
Лиса пришла к старухе, чтобы забрать свой хвост, который она потеряла. Для этого она отправилась по цепочке, прося помощи у различных существ, чтобы выполнить их задания и вернуть хвост.

2.Как она потеряла хвост?
Лиса потеряла хвост, когда старуха ударила её мотыгой за то, что лиса лакала молоко.

3.С кем встречается лиса?

Старухой, Коровой, Полем, Родником, Девушкой, Разносчиком ,Курица, Молотильщиком.

4.Чем закончилась сказка?
Сказка заканчивается тем, что лиса выполняет все задания, полученные от различных персонажей, и в конце возвращает свой хвост. Она приладит его и побежит догонять своих подруг.

Старуха (злая)

Лиса (хитрая)

Коровушка (добрая)

Полюшко (зеленая)

Родничок (водянистый)

Девушка (красивая)

Курочка (голодный)

3.Выпишите из текста слова, которые отвечают на вопросы кто? Что?

Кто? — старуха, лиса, корова, поле, родник, девушка, разносчик, курица, молотильщик.
Что? — молоко, хвост, зёрнышки, травы, яичко, бусы, кувшин, вода.

Հիշի՛ր

Թվականը քանակ կամ թիվ ցույց տվող բառերն են:
Թվականներն ըստ իմաստի լինում են՝ քանակական, կոտորակային, բաշխական, դասական

1. Քանակական թվականները ցույց են տալիս առարկաների կոնկրետ թիվը, քանակը։ Սրանք կոչվում են բացարձակ թվականներ։ Օրինակ՝ մեկ, հինգ, տասը, հարյուր քսանմեկ։

2. Կոտորակային թվականները արտահայտում են թվի մաս, բաժին. օրինակ՝ մեկ երկրորդ  հինգ ութերորդ  և այլն։ 

3.  Բաշխական թվականները ցույց են տալիս առարկաների բաշխումը որոշ թվային քանակով։ Օրինակ օրինակ՝ երկուական, տասնմեկական, , հինգ-հինգ, երեք-երեք

3,  Դասական թվականները ցույց են տալիս միատեսակ առարկաների կարգը: Օրինակ՝ երրորդ, հինգերորդ… թվարկման ժամանակ։

Թվականները կարող են արտահայտվել հայերեն այբուբենի տառերով` նրանց թվական արժեքի համապատասխան` Ա (1 կամ 1-ին), Բ (2 կամ 2-րդ), ժ (10 կամ 10-րդ), ԺԴ (14 կամ14-րդ), Ճ (100 կամ100-րդ) Ռ (1000 կամ1000-րդ)  և այլն:

Կատարի՛ր առաջադրանքները։

1 Տրված թվերը ներկայացրո՛ւ բառային արտահայտություններով։

Օրինակ՝ 9-ինը, 14-տասնչորս, 60-վաթսուն

7-յոթ

4-չորս

8-ութ

45-քառասունհինգ

13-տասներեք

66-վաթսունվեց

101-հարյուր մեկ

224-երկու հարյուր քսանչորս

1000-հազար

2025-երկու հազար քսանհինգ

Ինչպե՞ս են գրվում ներկայացված թվերի անվանումները։ Ի՞նչ դիտարկում արեցիր դրանց գրության վերաբերյալ։
երկնիշ թվերը գրվում են միասին, մնացածները առանձին։

2 Գտի՛ր գրության սխալները և ընդգծի՛ր։

Չորս, տասնմեկ, հարյուհիսուն, հազար, քսան չորս, հիսուն մեկ, հիսուներեք, քառասույոթ, հազարվեց, հազար երեք հարյուր տասնվեց, միլիոն, երկու միլիոն։

3 Տրված քանակակական թվականները վերածի՛ր դասական թվականների՝ ավելացնելով համապատասխան ածանցները (որդ, րորդ)։

Մեկ-առաջին

Երկու-երկրորդ

Երեք-երրորդ

Չորս-չորրորդ

Հինգ-հինգերորդ

Ինը-իններորդ

Տասը-տասներորդ

Ո՞ր թվի գրությունն է տարբերվում, ի՞նչ դիտարկում արեցիր։

մեկ

4 Նշված բաշխական թվականներով նախադասություններ կազմի՛ր։ Երկուական, տասնմեկական, , հինգ-հինգ, երեք-երեք․․․

Իմ մայրիկը բոլորին տվեց երկուական կոնֆետ։

Մենք բոլորս տասնմեկական նստեցինք։

Մենք հինգ – հինգ խաղում էինք։

Մենք երկու – երկու խաղում ենք ֆուտբոլ։

5 Կարդա՛ բնագիտական տեքստը և առանձնացրո՛ւ թվական պարունակող նախադասությունները և դիտարկի՛ր  գրությունը։

Կրիաները սողունների դասին պատկանող զրահավոր ցամաքային և ջրային կենդանիներ են։ Տարածված են համարյա ամբողջ երկրագնդով մեկ։ Հայտնի է, որ կրիաները գոյություն են ունեցել երկու հարյուր քսան միլիոն տարի առաջ և հանդիսանում են սողունների դասի ամենահին խումբը։ Դրանք ավելի հին են, քան մողեսները օձերը կամ կոկորդիլոսները։ Կրիաները սերում են ցամաքային հնագույն, անհետացած սողունների մի ճյուղից՝ կատիլոզավրերից։ Դարավոր զարգացման ընթացքում նրանցից շատերն աստիճանաբար հարմարվել են անուշահամ ջրերում ու ծովերում ապրելու պայմաններին։ Ներկայումս հայտնի է կրիաների երկու հարյուր տաս տեսակ, որոնցից երեքը՝ միջերկրածովյան, կասպիական և ճահճային կրիաները՝ հանդիպում են Հայաստանի տարածքում։ Կրիաները երկարակյաց կենդանիներ են։ Առանձին տեսակների կյանքի տևողությունը հասնում է մինչև հարյուր քսան տարի։ Ամենաերկարակյացները գալապագոսյան կրիաներն են, որոնք անազատության մեջ կարող են ապրել մինչև հարյուր յոթանասուն տարի։

Было ли, не было – жил один петух. Копался этот петух в мусоре и нашёл золотой. Взлетел он на крышу и закричал:

– Ку-ка-ре-ку, деньги нашёл!

Царь услышал, приказывает своим назирам-везирам пойти отнять, ему принести.

Назиры-везиры идут, отнимают, приносят царю.

Петух кричит:

– Ку-ка-ре-ку, царь мои богатства присвоил!

Царь отдаёт, золотой назирам-везирам и говорит:

– Унесите, отдайте обратно, не то этот негодяй опозорит меня на весь мир!

Назиры-везиры идут, отдают золотой петуху. Петух снова поднимается на крышу:

– Ку-ка-ре-ку, царь меня испугался!

Царь гневается и приказывает назирам-везирам:

– Идите, – говорит, – схватите этого негодяя, отрубите ему голову, сварите его, подайте мне. Я съем и избавлюсь от него!

Назиры-везиры идут, хватают петуха, несут, а он кричит:

– Ку-ка-ре-ку, царь меня в гости позвал!

Зарезали петуха, положили в котёл, хотят варить.

Петух не унимается:

– Ку-ка-ре-ку, царь меня в горячую баню послал!

Сварили петуха, принесли, поставили перед царём.

Петух кричит:

– С царём за одним столом сижу! Ку-ка-ре-ку!

Царь хватает петуха и глотает. Петух уже в глотке у царя, а всё кричит:

– По узкой улице прохожу! Ку-ка-ре-ку!

Царь видит, что петух и тут всё не унимается. Приказывает назирам-везирам обнажить сабли и стать наготове Если петух ещё раз закричит – рубить.

Назиры-везиры обнажили сабли, стали наготове: один по одну сторону, другой – по другую.

Добрался петух до царского желудка – опять кричит:

– На белом свете жил, в тёмное царство попал! Ку-ка-ре-ку!

– Рубите! – приказывает царь.

Назиры-везиры рубят и распарывают царю живот. Петух выскакивает, бежит, взлетает на крышу и кричит:

– Ку-ка-ре-ку!

1.Вопросы

1. Что нашел петух?
Петух нашёл золотой.

2. Что приказал сделать царь?
Царь приказал отнять у петуха золотой, а затем расправиться с ним, сварить и съесть.

3. Почему царь приказал отрубить голову петуху?
Царь приказал отрубить голову петуху, потому что тот его осмеивал и не унимался.

4. Что сделали с петухом?
Петуха зарезали, сварили и подали царю. Царь его проглотил.

5. Чем закончилась сказка?
Петух выбрался из царского живота, взлетел на крышу и снова закричал.

2.Вставьте пропущенные буквы.

2. Было ли, не было — жил один петух. Копался этот петух в мусоре и нашёл золотой. Царь услышал, приказывает своим назирам-везирам пойти отнять, ему принести. Назиры-везиры рубят и распарывают царю живот. Петух выскакивает, бежит, взлетает на крышу и кричит:

— Ку-ка-ре-ку!

3. Составьте предложения.

Жил один петух, и он копался в мусоре.Царь приказал поймать его.Петух выскакивает и взлетает на крышу.

Пошел один человек в дальние края на заработки. Очутился в деревне. Видит, народ в этой деревне дрова руками ломает.

— Братцы, — говорит, — отчего вы руками дрова ломаете? У вас что, топора нет?

— Что это за штука такая — топор? — спросили сельчане.

Достал человек из-за пояса свой топор, разрубил полено, наколол дров и сложил в сторонке. Как увидели это сельчане, побежали по деревне, кричат наперебой:

— Идите, поглядите, что братец топор сделал! Пристали сельчане к пришельцу, упрашивали его, умоляли, чего только ему не дали и выменяли топор.

Выменяли топор — дрова по очереди колоть.

Первым делом взял его староста. Размахнулся и хвать себя по ноге! Бежит по деревне и вопит:

— Сюда, сюда, братец топор взбесился, за ногу меня укусил!

Собрались сельчане, схватили колья, окружили топор и ну его колошматить. Отколошматили, видят, топору все нипочем. Забросали его кольями и подожгли.

Занялось пламя, разгорелся огонь. А как жар поослаб, разгребли кострище и видят, топор покраснел.

— Беда, — кричат, — братец топор осерчал! Поглядите, как раскраснелся. Откуда она на нашу голову, эта напасть? Что будем делать?

Думали, думали и решили подержать топор в темнице.

Отнесли к старосте на сеновал, да и бросили. А сеновал битком набит; как бросили туда топор, вспыхнул огонь, пламя взметнулось чуть не до неба.

Перепуганные сельчане кинулись за хозяином: ради бога, потолкуй с братцем топором, образумь его!

1.Вопросы

1. Что увидел человек?
   Он увидел, что люди в деревне ломают дрова руками.
2. Что он спросил у людей?
   Он спросил, есть ли у них топор.
3. Что он сделал с топором?
   Он разрубил полено, наколол дрова и сложил их в сторонке.
4. О чем попросили люди?
   Они захотели выменять у него топор.
5. Почему люди разозлились?
   Потому что староста поранился топором, и они решили, что топор взбесился.
6. Что они сделали с топором?
   Они сначала били его кольями, потом подожгли, а затем заперли в сеновале.
7. Какими были люди?
   Необразованными, суеверными, недоверчивыми.

2.Вставьте пропущенные слова.

Пошел один человек в дальние края на заработки. Очутился в деревне. Видит, народ в этой деревне дрова руками ломает. Достал человек из-за пояса свой топор, разрубил полено, наколол дрова и сложил в сторонке.

3.Напишите синонимы следующих слов.

Очутился, наколол, поглядеть, упрашивать, взбеситься, осерчал, толковать.

Очутился — оказался
Наколол — нарубил
Поглядеть — посмотреть
Упрашивать — уговаривать
Взбеситься — разозлиться
Осерчал — рассердился
Толковать — объяснять

4.Составьте словосочетания.

Человек (незнакомый)

Сельчане (невежественные)

Топор (острый)

Староста (главный)

Ճահիճներ. առաջացումը: Ճահիճները կազմում են ցամաքային ջրե­րի մի մասը: Երկրի մակերևույթի որոշ տարածքներում, որտեղ տեղումնե­րից առաջացած ջրերը հոսելու հնարավորություն չունեն, կուտակվում են որևէ գոգավորությունում և, քանի որ գոլորշացումն էլ շատ թույլ է, սկսում են աճել խոնավասեր բույսեր՝ առաջացնելով ճահիճներ:

Ճահիճները Երկրի մակերևույթի գերխոնավ տեղամասերն են, որտեղ ամբողջ տարին կա ջրի ավելցուկ, աճում է ճահճային բուսականություն, և կարող է գոյանալ տորֆի շերտ:

ճահիճներում աճում ու ապրում են խոնավասեր բույսեր և կենդանիներ: Տարիների ընթացքում բույսերի մնացորդները, կուտակվելով, առաջաց­նում են տորֆ, որն օգտագործվում է որպես վառելիք, որոշ չափով նաև՝ պարարտանյութ:

Ճահիճներ կարող են առաջանալ նաև չորային շրջաններում՝ գրուն­տային ջրերի մակարդակի բարձրացման հետևանքով: Եթե գոլորշացումը հողի մակերևույթից համեմատաբար թույլ է, բարձրացող գրունտային ջրե­րը չեն հասցնում ամբողջովին գոլորշանալ՝ առաջանում են ճահիճներ: գոլորշացման դեպքում բարձրացած գրունտային ջրերն ամ­բողջովին գոլորշանում են, իսկ աղերը մնում են տեղում՝ առաջացնելով աղուտներ: Այս երևույթը լավ արտահայտված է Արարատյան դաշտում, որ­տեղ առաջացել են և ճահճուտներ, և աղուտներ:

ճահիճների նշանակությունը: Քանի որ ճահիճները մարդու համար հիմնականում անօգտագործելի տարածքներ են, և այնտեղ բազմանում են հիվանդածին շատ հարուցիչներ, ուստի երկրագնդի որոշ շրջաններում չո­րացվում են: Սակայն ճահիճների չորացումը կարող է խախտել նաև բնութ­յան հավասարակցությունը:

Չորացումը կատարվում է տարբեր եղանակներով: Մի դեպքում փո­րում են ջրանցքներ, որոնցով հեռանում է կուտակված ջրի ավելցուկը: Հենց այս եղանակով են չորացնում Արարատյան դաշտի ճահիճները: Մյուս դեպքում ճահիճների չորացման համար դրանց տարածքում ա­ճեցնում են այնպիսի ծառեր կամ թփեր, որոնք շատ ջուր են կլանում: Այդ տարածքներըը հետագայում օգտագործվում են գյուղատնտեսական նպա­տակներով:

Չորացված ճահճի տարածքից մարդիկ տորֆ են արդյունահանում, որը և վառելիք է, և պարարտանյութ՝ բանջարաբոստանային մշակաբույսե­րի և ծաղիկների մշակման համար:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ է ճահիճը: Ինչպե՞ս է առաջանում։

Երկրի մակերևույթի որոշ տարածքներում, որտեղ տեղումնե­րից առաջացած ջրերը հոսելու հնարավորություն չունեն, կուտակվում են որևէ գոգավորությունում և, քանի որ գոլորշացումն էլ շատ թույլ է, սկսում են աճել խոնավասեր բույսեր՝ առաջացնելով ճահիճներ:

Ճահիճները Երկրի մակերևույթի գերխոնավ տեղամասերն են, որտեղ ամբողջ տարին կա ջրի ավելցուկ, աճում է ճահճային բուսականություն, և կարող է գոյանալ տորֆի շերտ:

2.Արդյոք կարո՞ղ են ճահիճներ առաջանալ չորային շրջաններում, ինչո՞ւ:

Ճահիճներ կարող են առաջանալ նաև չորային շրջաններում՝ գրուն­տային ջրերի մակարդակի բարձրացման հետևանքով:

1. Ճահիճների չորացման ի՞նչ եղանակներ գիտեք:

Չորացումը կատարվում է տարբեր եղանակներով: Մի դեպքում փո­րում են ջրանցքներ, որոնցով հեռանում է կուտակված ջրի ավելցուկը։

ճահիճների չորացման համար դրանց տարածքում ա­ճեցնում են այնպիսի ծառեր կամ թփեր, որոնք շատ ջուր են կլանում:

1. Ճահիճներն ի՞նչ դրական և բացասական նշանակություն ունեն:

Չորացված ճահճի տարածքից մարդիկ տորֆ են արդյունահանում, որը և վառելիք է, և պարարտանյութ՝ բանջարաբոստանային մշակաբույսե­րի և ծաղիկների մշակման համար:

Լինում է, չի լինում՝ մի աղքատ մարդ։ էս աղքատ մարդը գնում է դառնում մի ձկնորսի շալակատար։ Օրական մի քանի ձուկն է աշխատում, տուն բերում, նրանով ապրում են ինքն ու կնիկը։

Մի անգամ էլ ձկնորսը մի սիրուն ձուկն է բռնում, տալիս իր շալակատարին, որ պահի, ինքն էլ ետ ջուրն է մտնում։ Էս շալակատարը գետափին նստած՝ նայում է, նայում էն սիրուն ձկանն ու միտք է անում։

— Տե՛ր աստված,- ասում է,-սա էլ, որ մեզ նման շունչ-կենդանի է, դ՜ու ասա՝ սա՞ էլ մեզ նման ծնող ունի, ընկեր ունի, աշխարհքից բան է հասկանում, ուրախություն կամ ցավ է զգում, թե՞ չէ․․․

Հենց էս մտածելու ժամանակ ձուկը լեզու է առնում։

— Լսի՛,- ասում է,-մարդ-ախպեր։ Ընկերներիս հետ ես խաղում էի գետի ալիքների մեջ։ Ուրախությունից ինձ մոռացա ու անզգույշ ընկա ձկնորսի ուռկանը։ Հիմի, ո՛վ գիտի, իմ ծնողը ինձ որոնում է ու լաց է լինում, հիմի ընկերնեիս տխրել են։ Ես էլ, տեսնում ես, ինչպես եմ տանջվում, շունչս կտրում է ջրից դուրս։ Ուզում եմ էլ ետ գնամ ապրեմ ու խաղ անեմ նրանց հետ էն պաղ ու պարզ ջրերում։ Էնպես եմ ուզո՜ւմ, էնպես եմ ուզո՜ւմ․․․ Եկ, խեղճ արի, ազատ արա ինձ, բա՛ց թող, բա՛ց թող գնամ․․․

Էսպես էր ասում ցա՜ծ, շա՜տ ցած ձենով, ցամաքած բերանը բացուխուփ անելով։ Էս շալակատարի մեղքը գալիս է, առնում է, ետ գցում գետը։

— Գնա՛, սիրուն ձկնիկ, թող լաց չլինի քու ծնողը։ Թող չտխրեն քու ընկերները։ Գնա՛, ապրի՛ ու խա՛ղ արա նրանց հետ։

Ձկնորսը սաստիկ բարկանում է շալակատարի վրա։

— Տո՛, ախմախ,- ասում է,- ես էստեղ ջրի մեջ թրջվելով ձուկն եմ բռնում, դու իմ աշխատանքն առնում ես էլ ետ ջուրը գցո՞ւմ․․․ Դե գնա՛ կորի՛, էլ իմ աչքին չերևա՛ս, էլ իմ շալակատարը չես էս օրից, գնա՛, սովից մեռի՛։

Ձեռի տոպրակն էլ խլում է ու ճամփու դնում։

-Հիմի ես ո՞ւր գնամ, ի՞նչ անեմ, ո՞նց ապրեմ․․․- տարակուսած մտածելով, դառն ու դատարկ վերադառնում է աղքատը դեպի տուն։

Էս տխուր մտածմունքի ժամանակ ճամփին դեմը դուրս է գալի մի մարդակերպ Հրեշ՝ առաջը մի գեղեցիկ կով։

Մաս 2-րդ

— Բարի օր, ախպերացու, էդ ի՞նչ ես մոլորել, ի՞նչ ես միտք անում,- հարցնում է Հրեշը։

Աղքատը պատմում է իր գլխին եկածը, թե ինչպես՝ հիմի մնացել է անգործ, անճար ու չի իմանում, թե ոնց պետք է ապրեն ինքն ու իր կնիկը։

— Լսի՛, բարեկամ,-ասում է Հրեշը։- Էս կաթնատու կովը ես քեզ կտամ երեք տարվան ժամանակով։ Ամեն օր էնքան կաթը տա, որ քու կնիկն ու դու կուշտ-կուշտ ուտեք, ապրեք։ Երեք տարին լրացավ թե չէ՝ հենց էն գիշերը կգամ ձեզ հարց կտամ։ Թե հարցիս պատասխանեցիք՝ իմ կովը ձեզ լինի, թե չէ՝ երկուսդ էլ իմն եք, տանելու եմ, ինչ ուզեմ, կանեմ։ Համաձայն ե՞ս։

— Մի բան, որ առանց էն էլ սովից մեռնելու ենք,- մտածում է աղքատը,- կովը կտանեմ, էս երեք տարին կապրենք, մինչև երեք տարվա լրանալն էլ աստված ողորմած է։ Մի տեղից մի դուռը կբացվի, կամ գուցե հենց պատասխանը տալիս ենք, ո՛վ գիտի․․․

-Համաձայն եմ,- ասում է ու կովն առաջն անում, տանում տուն։

Երեք տարի կթում են, լիուլի ուտում, ապրում։ Չեն էլ նկատում, թե ինչպես անցավ երեք տարին, և ահա հասնում է նշանակած օրը, որ Հրեշն էն գիշեր պիտի գա։

Առաջադրանքներ

1. Դեղինով նշված բառերը բառակազմորեն վերլուծեք՝ առանձնացնելով արմատները, ածանցները, գրք՝ բառերը պարզ են, ածանցավոր, թե՞ բարդ։
   
   ձկնորս  – ձուկ + որս – բարդ
   շալակատար – շալակ + ա + տար – բարդ
   Օրական – օր + ական – ածանցավոր
   գետափ – գետ + ափ – բարդ
   ուրախություն – ուրախ + ություն – ածանցավոր
   անզգույշ – ան + զգույշ – ածանցավոր
   բացուխուփ – բաց + խուփ – բարդ
   վերադառնալ – պարզ
   մարդակերպ – մարդ + ա + կերպ – բարդ
   անգործ – ան + գործ – ածանցավոր
   անճար – ան + ճար – ածանցավոր
   կաթնատու – կաթ + տու – բարդ
   
2. Ձեր կարծիքով ձկնորսների շալակատարներն ի՞նչ աշխատանք էին կատարում։
   
   Շալակատարը ձկնորսի բռնած ձկները շալակում է ու տանում ձկնորսի տուն։
   
3. Ինչո՞ւ շալակատարը համաձայնեց հրեշից կովը վերցնել, եթե կար սպառնալիք, որ հետո հրաշը կարող էր նրանց տանել։
   
   Համաձայնվեց, որովհետև շատ աղքատ էր և գործ չուներ անելու։
   
   
4. Առանց կարդալու պատմվածքի շարունակությունը փորձեք ինքնուրույն մի քանի նախադասությամբ ավարտել պատմվածքը։
   
   Մեկ էլ դուռը թակեցին։ Հրեշը եկավ, հետո սկսեց հարցերը տալ ,շալակատարը ամբողջը ճիշտ պատասխանեց, բացի վերջինից։ Հետո հրեշը ասաց ,որ վերջին պատասխանը սխալ էր։ Շալակատարը տխրեց, բայց հետո ձուկը եկավ և այնքան ուժեղ պոչով հարվածեց, որ Հրեշը հետ թռավ իրենց տուն և այլևս չվերադարձավ ։
   
   
5. Փորձեք արդարացնել ձկնորսին, որն աշխատանքից ազատեց իր աղքատ շալակատարին։
   
   Ձկնորսը ճիշտ է արել, որ ազատել է շալակատարին աշխատանքից, որովհետև նա տանջվում, ձուկ Էր բռնում, իսկ շալակատարը ետ գցեց ջուրը։

Մաս 3-րդ

Մարդ ու կնիկ վերջալուսի տակ տխուր նստում են դռանը, ու միտք են անում, թե ինչ պատասխան տան Հրեշին, կամ, ով գիտի, ինչ կհարցնի նա․ ո՞վ կիմանա Հրեշի միտքը։

— Ա՛յ թե ինչ դուրս կգա, երբ մարդ Հրեշի հետ գործ բռնի․․․ Հրեշի հետ հաշիվ ունենա․․․ Հրեշից լավություն ընդունի․․․- հառաչելով զղջում էին մարդ ու կին, բայց անցկացածն անց էր կացել, էլ հնար չկար։ Իսկ զարհուրելի գիշերը արդեն վրա էր հասնում։

Էս ժամանակ նրանց մոտենում է մի անծանոթ գեղեցիկ երիտասարդ։

— Բարի իրիկո՛ւն,- ասում է,- ճամփորդ մարդ եմ, մութն ընկնում է, ես էլ հոգնած եմ, հյուր չե՞ք ընդունի ձեր տանն էս գիշեր։

— Ընչի՛ չէ, ճամփորդ ախպեր, հյուրն աստծունն է։ Բայց մեզ մոտ վտանգավոր է էս գիշեր։ Մենք Հրեշից մի կով ենք առել էն պայմանով, որ երեք տարի կթենք, ուտենք, երեք տարուց ետը գա մեզ հարց տա, թե պատասխանենք, կովը մեզ լինի, թե չէ՝ իր գերին ենք։ Հիմի ժամանակը լրացել է․ էս գիշեր պիտի գա, ու մենք էլ չգիտենք, թե ինչ պատասխան տանք։ Հիմի մեզ ինչ անի՝ մենք ենք մեղավոր, վայ թե քեզ էլ վնասի։

— Բան չկա, որտեղ դուք, էնտեղ էլ ես,- պատասխանում է օտարականը։

Համաձայնում են, հյուրը մնում է։

Մին էլ կեսգիշերին դուռը դղրդում է։

— Ո՞վ է։  — Հրեշը։ Եկել եմ որ եկել եմ, դե պատասխանս տվեք։

Ինչ պատասխան, սարսափից մարդ ու կնկա լեզուն կապվում է, մնում են տեղները քարացած։

-Մի՛ վախենաք, ես ձեր տեղակ սրա պատասխանը կտամ,- ասում է երիտասարդ հյուրը ու գնում է դեպի դուռը։

— Եկե՜լ եմ,- դռան ետևից ձայն է տալի Հրեշը։

— Ես էլ եմ եկե՜լ,- պատասխանում Է ներսից հյուրը։

— Ո՞րտեղից ես եկել։

— Ծովի էն ափից։

— Ընչո՞վ ես եկել։

— Կաղ մոծակը թամքել եմ, վրեն նստել եմ, եկել։

— Ուրեմն՝ ծովը պստիկ է եղել։

— Ի՜նչ պստիկ, արծիվը չի կարող մի ափից մյուսը թռչի։

— Ուրեմն՝ արծիվը ճուտ Է եղել։

— Ի՜նչ ճուտ․ թևերի շվաքը քաղաք Է ծածկում։

— Ուրեմն՝ քաղաքը շատ Է փոքրիկ։

— Ի՜նչ փոքրիկ․ նապաստակը մի ծայրից մյուսը չի հասնի։

— Ուրեմն՝ նապաստակը ձագ է։

— Ի՜նչ ձագ․ մորթին մի մարդու քուրք դուրս կգա, գլխարկն ու տրեխն էլ՝ ավել։

— Ուրեմն՝ մարդը թզուկ է։

— Ի՜նչ թզուկ․ ծնկան ծերին աքլորը ծուղրուղու կանչի, ձենը ականջը չի հասնիլ։

— Ուրեմն՝ խուլ է։

— Ի՜նչ խուլ․ սարում որ պախրեն խոտ պոկի, նա կլսի։

Հրեշը մնում է կապված–մոլորված, զգում է, որ ներսը մի ուժ կա իմաստուն, համարձակ, անհաղթելի, էլ չի իմանում՝ ինչ ասի, սուսուփուս քաշվում, կորչում է գիշերվա խավարի մեջ։

Սրանք նոր մեռած տեղներիցը ետ են գալի, ուրախանում, աշխարհքովը մին են լինում։ Հետն էլ բացվում է բարի լուսը, և երիտասարդ հյուրը վեր է կենում, մնաք բարով է ասում, որ գնա իր ճանապարհը։

— Չենք թողնի որ չենք թողնի,- առաջը կտրում են մարդ ու կին,- դու, որ փրկեցիր մեր կյանքը, ասա՛, ինչով ետ վճարենք քո լավությունը․․․

— Չէ՛, անկարելի բան է, պետք է գնամ իմ ճանապարհը։

— Դե գոնե անունդ ասա, եթե լավությունդ կորչի, ու չկարողանանք ետ վճարել, գոնե իմանանք, թե ում ենք օրհնելու․․․

— Լավությունը արա ու թեկուզ ջուրը գցի՝ չի կորչիլ։ Ես հենց էն Խոսող ձուկն եմ, որի կյանքը դու խնայեցիր․․․- ասում է անծանոթն ու չքանում ապշած մարդ ու կնկա աչքերից։

Առաջադրանքներ

1. Դեղինով նշված բառերը դուրս գրեք, արմարտը կամ արմատներն առանձնացրեք և նոր բառեր կազմեք դրանցով։
   
   վերջալուս – լուսաբաց
   պատասխան – պատասխանատու
   լավություն – լավագույն
   անծանոթ  – քաջածանոթ
   գեղեցիկ – գեղեցկուհի
   ճամփորդ – Ճամփորդություն
   մութ – մթություն
   վտանգավոր  – վտանգաշատ
   մեղավոր – անմեղ
   օտարական – օտարություն
   եկել եմ – եկոր
   փոքր – փոքրատառ
   թզուկ – թզաչափ
   անհաղթելի – հաղթանակ
   լավություն – լավատես
   անծանոթ – ծանոթություն
   
2. Ի՞նչ ասացվածքներ կան, որ համապատասխանում են հեքիաթի ասելիքին, դրանցից մի քանիսը գրեք։
   
   Լավություն արա գցի ջուրը
   
3. Հրեշի և երիտասարդի երկխոսության օրինակով փոքր երկխոսություն հորինեք։ 
   
   – Բարի օր ախպեր։
   – Բարի օր։
   – Որտեղից եկար։
   – Հիվանդանոցի տանիքից։
   – Ինչ էիր անում էնտեղ։
   – ՈՒսուցիչներից թաքնվել խաղ էի խաղում։
   – Ինչու էիր ուսուցիչներց թաքնվում, գնա աչքի առաջ խաղա։
   – ՈՒսուցիչը կտեսնի։
   – Չէ մի չէ ես խաղացել եմ, հանգիստ գնա ։
   – Լավ կգնամ ։
   ախպեր էս ինչ փորձանք բերիր ուսուցիչը ինձ վրա բարկացավ։
   – Բա պետք է դասի ժամանակ խաղ չխաղալ։
   
   
4. Մոխրագույնով նշված բառեր դուրս գրեք և դրանց համար հականիշներ մտածեք։