Մենք ունենք սովորական Աղբամաեն որը սարքեցինք ելեկտրական, եթե վոտենաս կբացվի։ Մենք սարքեցին ծաղիկները ջրելու մի ապառատ որը նախատեսված է բույսերը ջրելու համար։

После сильного дождя река разлилась и затопила все поля. Да и в лесу можно было кататься на лодке. Река ворвалась в наш дом. Лишь на второй день вода опустилась. Мы стали стирать грязь со стола, стульев и пола.

Вдруг под кроватью что-то зашевелилось. Наш щенок залаял и хотел броситься туда. Я отогнал его. Взял лампу и с удивлением увидел, что под кроватью ползает речная черепаха. При свете лампы
она спрятала голову под панцирь. Но круглые глазки смотрели на меня. Она не сумела вернуться в реку и стала у нас жить. Черепаха была очень красивая и любила прятать свою голову под тёмно-зелёный панцирь.

Словарь

затопить – ջրով ծածկել

панцирь — զրահ
вода опустилась – ջուրը հետ քաշվեց
зашевелиться –շարժվել

1.Ответьте на вопросы

1. Как попала речная черепаха в дом?
   
   
   
2. Почему собака лаяла на черепаху?
   
   
   
3. Какой была черепаха?

2.Отгадай загадку
Живёт спокойно, не спешит,
На всякий случай носит щит.
Под ним, не зная страха,
Гуляет … .

3.Запишите в два столбика слова, отвечающие на вопросы КТО? и ЧТО?
человек, дом, город, мама, дерево, собака, машина, щенок, племянник, кузнечик, кустик, дорога, доктор, охота, ласка, умница, хозяин.

4.Напиши слова вместо картинок

B гора стоял

5.Отгадай и запиши слово

Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահվող ձեռագիր մատյանների էջերին վառ կարմիր գույնի շատ գեղեցիկ ման­րանկարներ կան: Դրանց գույներն այնքան պայծառ են, որ թվում է, թե նկարվել են բոլորովին վերջերս, այլ ոչ թե դարեր առաջ: Այդ նկարների համար օգտագործված ներկը ստացել են փոքրիկ միջատից, որը հայտնի է հայկական որդան կարմիր անունով: Այն տարածված է եղել Արարատյան դաշտում:

Հայկական որդան կարմիրը համարվել է աշխարհի ամե­նագեղեցիկ ներկերից մեկը: Այն կոչվել է «արքայական ծիրանի», քանի որ դրանով էին ներկում արքայական հանդերձները: Այս ներկով է դրվել «կարմիր թանաքով» ստորագրությունը, որն արքաների և կաթողիկոսների մենաշնորհն էր:Նրանից պատրաստում էին նաև հակաբորբոքային և ջերմիջեցնող դեղամիջոցներ:

Որդան կարմիրի ներկատներ են եղել Արտաշատ ու Դվին քաղաքներում: 13-րդ դարից սկսած որդան կարմիր ներկի արդյունահանումը նվազում է, ապա՝ դադարում: Հետագայում միջատից ներկ ստանալու եղանակները մոռացվում են: Այժմ փորձեր են արվում վերականգնելու դրանք: Գաղտնիքը, սակայն, դեռևս լրիվ վերծանված չէ:Որդան կարմիրը պահպանվում է [1] արգելոցում՝ Արազափ գյուղի մոտ, սակայն արգելոցը չի ապահովում միջատի լիարժեք պահպանությունը։

Այս միջատի արուն և էգը միմյանցից զգալիորեն տարբերվում են: Արուն ավելի նման է չափերով մեծ մոծակի, իսկ էգը՝ թրթուռի:

Դիտել ՝ տեսանյութը։

Քամու համբույրից դողաց մի տերև,
Շշուկով դիպավ իր հարևանին,
Խշխշաց հանկարծ իմ գլխի վերև
Ու տարուբերվեց հինավուրց կաղնին:

Կռացավ կաղնին նորից բարձրացավ,
Ճյուղերով դիպավ ուրիշ մի ծառի,-
Եվ շշուկն այսպես ծառից-ծառ անցավ,
Հասավ հեռավոր խորքերն անտառի:

Ալեկոծվում էր անտառը հուզված
Ու ոսկեզօծված գլուխն օրորում,
Իր մեծ գրկի մեջ քամու համբուրած
Փոքրիկ տերևն էր կարծես որոնում:

Խշշում էր անտառն ու տարուբերվում,
Երկինք էր հասնում խշշոցը նրա…
Իսկ քամին ուրախ սուլում էր հեռվում

Ու ծիծաղում էր անտառի վրա:

Առաջադրանքներ

1. Կարդա՛ բանաստեղծությունը և բառարանի օգնությամբ բացատրի’ր անծանոթ բառերը:

Ալեկոծվել – Ծփալ

դիպել – Դիպչել

տարուբերվել – տատանվել

Copied 2 blocks to clipboard.

հինավուրց – հ

ոսկեզոծ -ոսկով պատված բայց ձեր տեքստում դեղնած

շշուկ – Շշունջ

որոնել –Փնտրել

2. Բանաստեղծությունից առանձնացրո՛ւ փոխաբերությունները և բացատրի՛ր:


Քամու համբույրից դողաց մի տերև – քամին շարժեց տերևին


Ալեկոծվում էր անտառը հուզված –Անտառում տերևաթափ է

Կռացավ կաղնին նորից բարձրացավ –քամուց կաղնին շարժվեց

Եվ շշուկն այսպես ծառից-ծառ անցավ – ծառերի ճյուղերը իրար են կպնում

Իսկ քամին ուրախ սուլում էր հեռվում – քամին փչում էր հեռվում
Ու ծիծաղում էր անտառի վրա -քամին փչում էր հեռվում

Ու ոսկեզօծված գլուխն օրորում – դեղնած տերևները օրորվում են


Իր մեծ գրկի մեջ քամու համբուրած – քամին ուզում էր քշել տերևին
Փոքրիկ տերևն էր կարծես որոնում – քամին ուզում էր քշել տերևին

Խշշում էր անտառն ու տարուբերվում –անտառում քամի էր


Երկինք էր հասնում խշշոցը նրա – ուժեղ քամի էր

3. Արձակ պատմի՛ր բանաստեղծությունը:

4. Բացատրի՛ր ընդգծված տողերը։

Իսկ քամին ուրախ սուլում էր հեռվում Ու ծիծաղում էր անտառի վրա – Աշնան քամին հաղթեց անտառին

5.Նկարագրի՛ր աշնանային անտառը:

Անտառում ոսկեզօծ աշուն էր անտառում , քամին սուլում էր և ցանկանում տերևաթափ անել։

6. Հորինի՛ր պատում << Քամին ու տերևը>> վերնագրով և հրապարակի՛ր։

Լինում է -չի լինում մի տերև է լինում ։ Տերևը ամեն օր մրսում էր քամուց բայց քամին վերջում տերև հանգիս էր թողում հետո հենց թողում էր տերևը ընկնում էր և չորանում քամին տեսնում էր և օգնում տերևին որ չչորանա և տարավ բժիշկ գթալի մոտ գթալը նրան բուժեց և նրան իրրար հետ ընկերներ դարձան։

Հայ ժողովրդի անցած պատմական ուղու շատ կարևոր հատվածն է 5-րդ դարը, որն անվանում են Ոսկեդար։ Հենց այս դարում տեղի ունեցան հայող պատմության մեջ վիթխարի նշանակություն ունեցող դեպքեր։ Առաջին հերթին ՝ հայոց գրերի գյուտը։

Հայոց գրերը ստեղծողը Մեսրոպ Մաշտոցն է։ Իր գործում Մեսրոպ Մաշտոցը միայնակ չէր․ նրա անբաժան համախոհն ու ընկերն էր Հայոց կաթողիկոսը ՝ Սահակ Պարթևը։ 5-րդ դարի սկզբին ՝ 405 թվականին, Մեսրոպ Մաշտոցին, Սահակ Պարթևին և Վռամշապուհ թագավորին հաջողվեց իրականցնել այբուբենի ստեղծման կարևոր գործը․․․

Յուրաքանչյուր ժողովրդի կյանքում հսկայական դեր ու նշանակություն ունի սեփական գրի գոյությունը։ Դա ազգի գոյատևման կարևոր նախապայմանն է։

Մեսրոպ Մաշտոց
Մ. Մաշտոցը ծնվել է 361 թվականին, Տարոն գավառի Հացեկաց գյուղում: Տիրապետում էր հունարենին, պարսկերենին, ասորերենին, վրացերենին։
Թեև քրիստոնեությունը Հայաստան մուտք է գործել առաջին դարում և 301 թ. դարձել պետական կրոն, բայց ժողովրդի զգալի մասը միայն  ձևականորեն էին քրիստոնյան, երկրում եղած  գրքերը հունարեն կամ ասորերեն էին, ժամերգությունները և ծեսերը կատարվում էին ժողովրդի համար անհասկանալի այդ լեզուներով։ Մաշտոցը Աստվածաշունչը բոլորի համար կարդալիս անմիջապես բանավոր թարգմանում էր հայերեն՝ ժողովրդին հասկանալի դարձնելու համար։ Ժողովուրդը կարծես ձուլվում էր, ոչնչանում, քանի որ չուներ իր սեփական գիրը: Այդ ժամանակ էլ Մ. Մաշտոցը հասկացավ, որ հարկավոր է ունենալ սեփական  գիրը, թարգմանել գրականությունը հայերեն:  Այդ պատճառով էլ իր աշակերտների հետ մեկնեց Եդեսիա, մի քանի տարի ուսումնասիրություններ կատարելուց հետո,  405թ. վերադարձավ հայրենիք, Վաղարշապատ/այժմյան Էջմիածին/: Նրան մեծ շուքով են ընդունում: Առաջին գիրքը, որը նա թարգմանում է հայերեն՝ Աստվածաշունչն է/ որը նաև անվանում են Թարգմանությունների Թագուհի/: Գրերի ստեղծումից հետո, մեծ թափով սկսվում է թարգմանական գործընթաց, շատ գրքեր են թարգմանվում:  Եկեղեցիները դառնում են դպրոցներ, որտեղ սկսում են սովորացնել հայերեն: Առաջին հայատառ նախադասությունը Աստվածաշնչից էր, Սողոմոնի առակներից՝ «ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ», որը նշանակում  էր՝ ճանաչել իմաստությունը և խրատը, իմանալ հանճարի գործերը:
Այսպիսով հայերը ունենում են գիր և գրականություն իրենց լեզվով՝ հայրերեն: Մաշտոցյան այբուբենը եղել է   36 տառանի, և, օ, ֆ տառերը ավելացել են հետագայում: Հայոց այբուբենը ունի նաև թվային աժեք՝ օրինակ Ա-1, Բ-2, Ժ-10….  Մեսրոպ Մաշտոցին անվանում են նաև առաջին ուսուցիչ: Նրա հայնտի աշակերտն էր Կորյունը, որն էլ գիրք է գրում իր սիրելի ուսուցչի մասին՝ «Վարք Մաշտոցի» անվանումով: Մաշտոցի անունով է մեր Մատենադարանը, որի հենց մուտքի մոտ տեղադրված են Մաշտոցի և Կորյունի արձանները:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչու են 5-րդ դարը անվանում Ոսկեդար։
   
   Կոչվում է ոսկեդար ,որովհետև հենց այդ դարում ստեղծվեց հայոց գրերի գյուտը։
   
2. Ձեր կարծիքով ՝ ինչո՞ւ է ժողովրդի անհրաժեշտ սեփական գիր ունենալ։
   
   Որ կարողանանք մեր լեզվով գրել։
   
3. Շարունակե՛ք հետևյալ միտքը․
   
   
4. Մեսրոպ Մաշտոցի կատարած գործն անգնահատելի է, քանի որ ստեղծել է հայոց գիրը։
   
   
   
   
   
   
   
   
   

Ամենամեծ մայրցամաքը Եվրասիան է, որի մեջ մտնում են Եվրոպա և Ասիա աշխարհամասերը:
Մակերեսը 52.990 մլն կմ² է, որը կազմում է ընդհանուր ցամաքի 36%:
Բնակչությունը՝ 4.8 միլիարդից ավել է, որը կազմում է ընդհանուր բնակչության ¾ մասը:

Մայրցամաքը գտնվում է Հյուսիսային կիսագնդում, ընդ որում Եվրասիայի կղզիների մի մասը գտնվում է Հարավային կիսագնդում:

Իր մեջ է ներառում երկու աշխարհամաս. Եվրոպա և Ասիա: Բնության առումով Եվրոպայի և Ասիայի մեջ կտրուկ սահման գոյություն չունի:

Այս միակ մայրցամաքն է, որը ողողվում է չորս օվկիանոսներով. հարավում`   Հնդկական օվկիանոսով, հյուսիսում՝ Սառուցյալ օվկիանոսով, արևմուտքում`   Ատլանտյան օվկիանոսով և արևելքում՝ Խաղաղ օվկիանոսով:

Եվրասիան ձգվում է արևմուտքից արևելք 16 հազ. կմ, հյուսիսից հարավ `   8 հազ. կմ, մակերեսն է՝ 53.4 մլն. կմ: Դա մոլորակի ամբողջ ցամաքի 1/3 մասից ավելին է կազմում: Եվրասիայի կղզիների մակերեսը մոտ 2.75 մլն. կմ է:

Եվրասիայում է գտնվում՝

• Երկրագնդի ամենաբարձր լեռը`   Ջոմոլունգման(Էվերեստ)8848մ
  
• ամենախոշոր լիճը`   Կասպից ծովը և ամենախորը`   Բայկալը,
• մակերեսով ամենամեծ լեռնային համակարգը`   Տիբեթը,
• ամենամեծ թերակղզին`   Արաբական,
• ամենամեծ աշխարհագրական շրջանը`   Սիբիրը,
• ցամաքի ամենացածր կետը`   Մեռյալ ծովի խորշը: